Spotkanie
30.06.2021 - online

Czytelnia POLIN online: Chantal Akerman "Matka się śmieje"

Książką-bohaterką ostatniego przed wakacyjną przerwą spotkania w ramach Czytelni POLIN będzie publikacja Chantal Akerman zatytułowana "Matka się śmieje" (tłum. Agata Kozak). W dyskusji wokół książki udział wezmą dr hab. Iwona Kurz i Małgorzata Sadowska. "Matka się śmieje" ukazała się nakładem Wydawnictwa w Podwórku i Stowarzyszenia Nowe Horyzonty.

"Matka się śmieje" to ostatnia i jednocześnie jedna z najważniejszych książek wybitnej, choć wciąż mało znanej w Polsce, belgijskiej reżyserki. Jej radykalny niby-dziennik powstawał w Brukseli, w mieszkaniu schorowanej matki – centralnej postaci nie tylko tej historii, ale także filmów Chantal Akerman. To również opowieść o rodzinie, dzieciństwie i dojrzewaniu, o wykluwaniu się własnej "innej" tożsamości. A przede wszystkim o milczeniu spowijającym wojenną przeszłość rodziców, polskich Żydów, którzy przeżyli Szoa. Niewypowiedziane stanowi fundament nie tylko "Matka się śmieje", ale i całego dorobku autorki "Jeanne Dielman", "Spotkań Anny", "Ze Wschodu" czy "No Home Movie".

Twórczości Chantal Akerman będzie poświęcona także jedna z retrospektyw, która znajdzie się w programie tegorocznej odsłony Międzynarodowego Festiwalu Filmowego Nowe Horyzonty (12-22 sierpnia we Wrocławiu oraz 12-29 sierpnia online).

Chantal Akerman (1950-2015) – belgijska reżyserka, artystka wizualna, pisarka. Jedna z najważniejszych autorek kina europejskiego, mistrzyni odzyskiwania ekranowego czasu. Jej filmy ogląda się po to, by doświadczyć jego upływu, a nie o nim zapomnieć. Z takiego myślenia zrodziło się arcydzieło "Jeanne Dielman, Bulwar Handlowy 1080, Bruksela" (1975), pełne legendarnych długich ujęć najbanalniejszych domowych czynności: obierania ziemniaków, sprzątania łazienki, zagniatania klopsa. Ten feministyczny manifest w swojej najgłębszej warstwie dotyka także rangi rytuału umożliwiającego życie po traumie – po Zagładzie. Dla Akerman, córki polskich Żydów, temat Szoa stał się jednym z kluczowych wątków twórczości, manifestującym się – często w bardzo nieoczywisty sposób – w realizowanych przez nią fabułach, esejach, instalacjach, dokumentach, będących zapisem doświadczeń tzw. drugiego pokolenia. Jednak charakterystyczne dla jej twórczości poczucie wyobcowania, dryfowania, niezadomowienia ma swoje źródło nie tylko w dziedziczonej traumie. Bycie kobietą, bycie Żydówką, bycie lesbijką, bycie dzieckiem przeżywców, bycie córką, która uczyniła matkę swoją najważniejszą bohaterek – to ów skomplikowany splot alienujących tożsamości owocuje ekranową i literacką melancholią, czasem w zaskakujący sposób doprawioną humorem.

Iwona Kurz – krytyczka i historyczka kultury, filmoznawczyni, pracuje w Instytucie Kultury Polskiej na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się historią nowoczesnej kultury polskiej w perspektywie wizualnej, badaniami pamięci oraz problematyką ciała i gender. Więcej: http://ikp.uw.edu.pl/dr-hab-iwona-kurz/.

Małgorzata Sadowska – selekcjonerka festiwalu Nowe Horyzonty we Wrocławiu, dziennikarka i krytyczka filmowa, laureatka nagrody PISF za 2015 rok, w kategorii Krytyka Filmowa. Przez wiele lat prowadziła  autorskiego filmowego bloga „Widzi mi się” na stronie Canal+. Autorka książki „Fred Kelemen. W blasku ciemności” (2017), współautorka książek: „Zanussi. Przewodnik Krytyki Politycznej”, „Polish Cinema Now! Focus on Contemporary Polish Cinema” oraz „Chełmska 21”. Prowadziła warsztaty dla młodych krytyków organizowane przez Instytut Polski w Berlinie; warsztaty dla wolontariuszy festiwalu Watch Docs, a także zajęcia ze studentami założonej przez Bélę Tarra szkoły Film.Factory w Sarajewie.



Współorganizatorem spotkania jest Stowarzyszenie Nowe Horyzonty