Idea osadnictwa żydowskiego w Palestynie była żywa przez cały XIX wiek, a liczba przybywających tam Żydów wzrastała na przestrzeni stulecia. Fala pogromów z lat osiemdziesiątych XIX w. oraz pojawienie się nowoczesnego antysemityzmu przyczyniły się do zwiększenia żydowskiej imigracji i stały się impulsem do opublikowania w 1896 r. książki Teodora Herzla Der Judenstaat (Państwo żydowskie). Wyrażone w niej idee dały początek nowemu ruchowi politycznemu – syjonizmowi, który szybko zyskiwał sobie tysiące zwolenników na całym świecie.
Copyrights
fot. Muzeum Historii Żydów Polskich
Syjonizm postulował, że kwestia żydowska, mająca charakter narodowy, może zostać rozwiązana jedynie na płaszczyźnie międzynarodowej, poprzez stworzenie w Palestynie żydowskiej siedziby narodowej i odrodzenie języka hebrajskiego. Kształt politycznemu syjonizmowi nadał Pierwszy Światowy Kongres Syjonistyczny w Wiedniu (1897 r.). Powołano wówczas Światową Organizację Syjonistyczną, za której cel uznano stworzenie dla narodu żydowskiej siedziby w Palestynie.
Pierwszym wymiernym sukcesem syjonistów było uzyskanie brytyjskiego poparcia. W 1917 r. powstała tzw. deklaracja Balfoura, czyli pismo brytyjskiego ministra spraw zagranicznych lorda Arthura Balfoura do lorda Lionela Rotschilda, wyrażające przychylność rządu brytyjskiego dla idei powstania państwa żydowskiego w Palestynie. Przez cały okres międzywojenny idea ta nie doczekała się jednak realizacji. Niezależnie od tego żydowska imigracja do zarządzanej przez Brytyjczyków Palestyny trwała, a wzrastająca liczba osadników przyczyniała się do wzrostu antagonizmu między Arabami a Żydami.
Koncepcja utworzenia państwa żydowskiego w Palestynie została urzeczywistniona dopiero po drugiej wojnie światowej. Pod koniec 1947 r. Organizacja Narodów Zjednoczonych przegłosowała rezolucję, na mocy której w Palestynie powstać miały dwa państwa – żydowskie i arabskie.
Pół roku później, 14 maja 1948 r., w Tel Awiwie Ben Gurion odczytał deklarację niepodległości Państwa Izrael. Odwoływał się w niej zarówno do historycznych praw żydowskich do Ziemi Izraela, jak tragedii Zagłady oraz udziału żydowskich żołnierzy w koalicji antyhitlerowskiej. Był to początek budowy państwa, zarówno w jego politycznym i administracyjnym kształcie. Napięta sytuacja polityczna w regionie i świecie, skomplikowane relacje gospodarcze i militarne mocarstw powodowały, że spełnione marzenie syjonistów wymagało jeszcze wielkiego nakładu sił i ciężkiej pracy oraz walki kolejnych pokoleń Izraelczyków.
