Film

"Dowód tożsamości"

"Dowód tożsamości" to debiut reżyserski wybitnego pisarza, reportera i fotografa Mikołaja Grynberga (finalisty Nagrody Literackiej "Nike", laureata Warszawskiej Premiery Literackiej). Premiera filmu odbyła się 21 listopada podczas Warsaw Jewish Film Festival.

Grynberg to autor zbiorów opowiadań "Rejwach" i "Poufne", najbardziej znanego z przenikliwych i niezwykle szczerych rozmów z tak zwanym "drugim pokoleniem" – dziećmi i wnukami ocalałych z Holokaustu polskich Żydów – "Ocaleni z XX wieku" (2012), "Oskarżam Auschwitz. Opowieści rodzinne" (2014) i "Księga wyjścia" (2018).

Właśnie te rozmowy stały się punktem wyjścia do wspólnego projektu Mikołaja i Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN (produkcja) – bohaterowie znów mierzą się z pytaniami, ale przy włączonej kamerze. Dzięki temu konfrontujemy się nie tylko ze słowem, lecz także emocjami. Rozmówcy siedzą na scenie (autentyczna scena audytorium Muzeum POLIN), reflektor zaledwie oświetla ich twarze, wyostrzając jednak każdy gest, szept i łzę. Mikołaj także nie ma nic do ukrycia: pozwala nam przyjrzeć się swojej metodzie pracy. Widzimy, że nie zadaje jedynie pytań, umawia się ze swoimi rozmówcami na dialog, w którym on sam niejednokrotnie stawia czoła przeszywającym do głębi zagadnieniom.

Uczestnicy tego przejmującego obrazu reprezentują wszystkie żyjące dzisiaj w Polsce pokolenia Żydów. Pierwszy raz Mikołaj daje również głos pokoleniu, które nie miało bezpośredniej styczności z ocalałymi ze swoich rodzin. Film jest okazją do przyjrzenia się, jak ewoluuje nasza pamięć o Zagładzie i jaką rolę pełni w świadomości dzisiejszych dwudziestolatków. Wywiady pokazują szeroką panoramę postaw i doświadczeń – rozmówcy pochodzą zarówno z wielkich miast, jak i polskiej prowincji. Przyglądamy się nie tylko historii ich rodzin oraz indywidualnym losom, padają także pytania o teraźniejszość, o antysemityzm. Jak sobie z nim radzą? Czy sobie radzą?

Film jest próbą pokazania specyfiki bycia polskim Żydem, często niezrozumiałej dla osób spoza tego kręgu. Historia Polski jest wyjątkowo trudna i obfitowała w wydarzenia, które nie wydarzyły się nigdzie indziej, a miały ogromny wpływ na poczucie tożsamości wśród społeczności żydowskiej. Nie jest to jednak tylko i aż kolejny film o polskich Żydach. To obraz współczesności, uniwersalny, bo odwołuje się do pytań, z którymi mierzymy się wszyscy. O to, kim jesteśmy. O rodzinę, o nasze lęki i marzenia. O Polskę. Mikołaj Grynberg zadaje na scenie Muzeum POLIN nie tylko pytania swoim bohaterom.

Także każdemu z nas.

"Dowód tożsamości" powstał w ramach projektu "Kim jesteśmy". W ramach projektu Mikołaj Grynberg stworzył także 10-minutową wersję filmu uzupełniającą wystawę stałą "1000 lat historii Żydów polskich". Materiał możecie obejrzeć w galerii "Powojnie". 

  • Reżyseria i scenariusz: Mikołaj Grynberg
  • Produkcja: Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
  • Producent wykonawczy: IDFX
  • Współorganizator projektu: Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce

Premiera filmu miała miejsce w Muzeum POLIN, 21 listopada o godz. 17.00, podczas 19. Warszawskiego Festiwalu Filmów o Tematyce Żydowskiej – KAMERA DAWIDA. Od najbliższego piątku, 3 grudnia, produkcję można zobaczyć w TVN24 GO.

Projekt zrealizowany dzięki wsparciu: Association Européenne du Musée de l'Histoire des Juifs de Pologne POLIN.