Rocznica urodzin Jerzego Jurandota

19 marca 2022 r. mija 111 rocznica urodzin Jerzego Jurandota, jednego z twórców i aktywnych moderatorów życia kulturalnego warszawskiego getta. Z tej okazji staraniem Muzeum POLIN wydane zostały teksty i wspomnienia pióra Jurandota.

Jerzy Jurandot, satyryk - fotografia portretowa (z papierosem)
Copyrights
Jerzy Jurandot, satyryk - fotografia portretowa (z papierosem), fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Postać twórcy jest szalenie interesująca zarówno z artystycznego jak i społecznego punktu widzenia. Urodzony jako Jerzy Glejgewicht wykazywał początkowo zainteresowanie naukami matematycznymi i przyrodniczymi, które studiował na Uniwersytecie Warszawskim. Debiutował literacko w 1929 r. i jeszcze przed wojną zyskał popularność, wzbogacając swoimi tekstami repertuar warszawskich teatrzyków literackich. Pisał także dialogi filmowe. W 1937 r. związał się z pisarką i aktorką Stefanią Grodzieńską.

Uwięziony w getcie warszawskim rzucił się w nurt działalności kulturalnej, która w jakimś sensie mieściła się w nurcie biernego oporu wobec zbrodniczej polityki niemieckiego okupanta. Był dyrektorem artystycznym w teatrze Melody Palace, potem Femina. Przeżył Zagładę, a po wojnie związał się lubelską rozgłośnią radiową, a następnie z teatrami w Łodzi i Warszawie. Współpracował też z prasą satyryczną. Jerzy Jurandot zmarł w Warszawie 16 sierpnia 1979 roku.

Biografia Jurandota pozwala nieco uchylić rąbka tajemnicy życia w warszawskim getcie. Dysonans, jaki budzi życie kulturalne za murem, nadal domaga się szczegółowych badań i odpowiedzi na pytania o okoliczności i zadanie, jakie miała kultura w miejscu i czasie tak tragicznym dla setek tysięcy ludzkich istnień.

Wspaniały list córki Jurandota, otwierający przygotowany przez Muzeum POLIN tom jego tekstów i wspomnień, doskonale pokazuje piętno getta i traumę Zagłady towarzyszącą ocalonym w okresie powojennym. Wspomnienia Jurandota odkrywają zaś przed nami głęboką tragedię ludzi uwięzionych w getcie i codzienną walkę o przywrócenie ludzkiej godności poprzez aktywną działalność kulturalną.

Twórczość artysty, szczególnie zapadła w pamięć w postaci piosenek, których teksty stworzył: "Ada to nie wypada" czy "Wio koniku", i które na zawsze zostaną jednymi z najbardziej rozpoznawalnych elementów polskiej kultury popularnej.