Spotkanie
9.12.2020 - online

Cykl "Żydowskie ABC" online: Chanuka, znaczy wojna kultur?

Na obrazie widzimy jedną z rycin "Biblia na zdjęciach" autorstwa Juliusa Schnorra von Carolsfelda
fot. GRAFIKA: WIKIPEDIA/Judah from Die Bibel in Bildern, Schnorr von Carolsfeld, 1860

Zachęcamy wszystkich sympatyków cyklu a także osoby, którym nie udało się dotrzeć na spotkania w muzeum do udziału w "Żydowskim ABC online" czyli jego wirtualnym wydaniu. Przygotowaliśmy kolejne premiery na bardzo zróżnicowane tematy, aby odkryć przed Wami pasjonujący świat judaizmu.

Gospodarzem spotkań, jak do tej pory, jest Piotr Kowalik z Działu Edukacji, który będzie rozmawiać z zaproszonymi gośćmi za pośrednictwem Zooma. Na transmisje online jesiennych spotkań w wyznaczonych terminach zapraszamy na Facebooka Muzeum Historii Żydów Polskich

Przygotowaliśmy premiery na bardzo zróżnicowane tematy, aby odkryć przed Wami pasjonujący świat judaizmu. Na premiery odcinków "Żydowskiego ABC online" w wyznaczonych terminach.

 

Minione spotkania

Szchita - ubój koszerny, fakty kontra mity

 

Religijny ubój zwierząt na potrzeby wyznawców judaizmu wzbudza wiele pytań i kontrowersji. A co judaizm w ogóle twierdzi na temat jedzenia i niejedzenia mięsa? Czy wobec rosnącej popularności wegetarianizmu, znaczenie szchity ulega zmianie? Czym ten ubój różni się od przemysłowego uboju dla typowych konsumentów?

Czy słuszne są zarzuty, że szchita przysparza zwierzętom więcej cierpienia? Na czym polega praca szocheta-rzeźnika żydowskiego i jakie musi posiadać szczególne kwalifikacje do wykonywania tego zawodu?  Wreszcie, dlaczego to właśnie koszerny ubój stanowi taki gorący temat dyskusji i wprowadzania ograniczeń prawnych, odbieranych przez Żydów jako antysemickie?

Wraz z Naczelnym Rabinem Polski postaramy się oddzielić fakty od mitów w tej sprawie. Rozmowę poprowadzi gospodarz cyklu Piotr Kowalik.

Chanuka, znaczy wojna kultur? Asymilacja i akulturacja na przykładzie Żydów polskich

Transkrypcja spotkania "Chanuka, znaczy wojna kultur?" [.txt] >>

Święto Chanuka to trwały ślad po wojnie kulturowej, do której doszło w Judei w II wieku p.w.e. Wychodząc od kontekstu wojny kulturowej, która zrodziła to święto, zastanowimy się nad procesami asymilacyjnymi, do których doszło wśród Żydów na ziemiach polskich w XIX i XX wieku.

Asymilacja i akulturacja, ale i opór wobec zewnętrznych wpływów religijnych i kulturowych, to zjawiska nieodłącznie towarzyszące Żydom od najdawniejszych czasów. Jakie były cele i osiągnięcia ruchu asymilatorskiego? Kim byli jego liderzy? Jaka była jego skala i wpływ na całość środowiska żydowskiego? Pytania te pojawią się w rozmowie z gościem specjalnym grudniowego spotkania "Żydowskie ABC" online, którym  będzie badaczka tych procesów, prof. Anna Landau-Czajka. Spotkanie prowadzi gospodarz cyklu, Piotr Kowalik.

Anna Landau-Czajka - historyczka i socjolożka, profesor w Zakładzie Historii Społecznej XIX i XX wieku IH PAN. Specjalizuje się w historii społecznej Polski w XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem dziejów społeczności żydowskiej. Opublikowała 5 monografii, a ponadto podręczniki oraz liczne artykuły w pracach zbiorowych i czasopismach. Została wybrana na członka Komitetu Nauk Historycznych PAN na kadencję 2020–2023.

Teatr Żydowski - wokół Dybuka. Wzajemne inspiracje teatru żydowskiego i polskiego

Transkrypcja ze spotkania "Wokół Dybuka" [.txt] >>

W listopadzie br. obchodzimy 100 -lecie śmierci Szymona An-skiego (Szlojme Zajnwel Rapoporta), wybitnego żydowskiego folklorysty i pisarza. Sławę zapewniła mu napisana w 1914 roku sztuka teatralna Cwiszn Cwej Wełtn (jid. Na pograniczu dwóch światów), bardziej znana z tytułu przekładu hebrajskiego jako Dybuk. Sztuka teatralna oraz późniejsza wersja filmowa okazały się największym sukcesem jidyszowego teatru i kina w okresie międzywojennym.

Podczas rozmowy z Pawłem Passinim, reżyserem teatralnym oraz twórcą i dyrektorem „neTTheatre”, wyjdziemy od początków teatru żydowskiego, omówimy wpływ polskiego romantyzmu na jego rozwój, oraz zastanowimy się nad fenomenem  entuzjastycznego odbioru Dybuka przed wojną. Reżyser opowie także o aktualnym własnym projekcie wokół Dybuka. 

Moje żydowskie gotowanie

Transkrypcja ze spotkania "Moje żydowskie gotowanie" >>


Koszerna kuchnia żydowska oferuje wiele charakterystycznych potraw, te najbardziej znane kojarzone są z obchodami szabatu lub z dorocznymi świętami żydowskimi. Dwie żydowskie gospodynie zaproszą Państwa do swoich domów i pokażą na określonych przykładach, co lubią u siebie gotować. Będą w tym nawiązywać do klasycznych dań żydowskich,  ale też ujawnią gdzie szukają inspiracji z zewnątrz, i jak starają się urozmaić domowe menu.

W spotkaniu "Moje żydowskie gotowanie", w ramach cyklu "Żydowskie ABC online", udział wezmą panie Ester Micheaszwili oraz Maria Kowalik. Opowieść o gotowaniu będzie moderował gospodarz cyklu Piotr Kowalik. 

Panie Ester i Maria prowadzą kuchnie koszerne w swoich domach, połączyły swoje kulinarne umiejętności jako szefowe kuchni koszernej na rodzinnych obozach żydowskich prowadzonych przez Fundację Ronalda S. Laudera w Polsce. Pani Maria Kowalik jest obecnie szefową koszernej kuchni i stołówki "Balabusta" w Gminie Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie

Post w judaizmie

Transkrypcja spotkania "Post w judaizmie" [.txt] >>

W zbliżającym się miesiącu Tiszrej, otwierającym rok żydowski, występują dwa wspólnotowe posty. Tak zwany "mały" – Post Gedaliasza, oraz Jom Kipur - wielki post i jednocześnie najpoważniejsze święto roku żydowskiego. Jak wygląda praktyka postów w judaizmie i jaki jest ich cel? Na czym polegają posty obchodzone przez całą społeczność żydowską, posty obchodzone lokalnie oraz te prywatne? Jak tradycja żydowska w ogóle odnosi się do praktyk ascetycznych? Zajmiemy się tymi interesującymi kwestiami na kolejnym spotkaniu z cyklu "Żydowskie ABC online".  

W panelu "Post w judaizmie" wezmą udział rabinka Małgorzata Kordowicz oraz rabin Oriel Zaretzky, a rozmowę będzie moderował gospodarz cyklu Piotr Kowalik. 

Mój Izrael

  • Transmisja: 21 lipca, godz. 18.00
  • Spotkania na żywo za pośrednictwem platformy Zoom na profilu Muzeum POLIN na Facebooku 

W lipcu gościem Piotra Kowalika będzie Ambasador Izraela w Polsce - Alexander Ben-Zvi, który podzieli się z nami osobistą opowieścią o sobie oraz o Izraelczykach i Izraelu, dzięki której lepiej zrozumiemy fenomen tego państwa i społeczeństwa. 

Spotkamy się z bardzo doświadczonym dyplomatą i ciekawym człowiekiem, czynnym w służbie dyplomatycznej w różnych miejscach świata już od lat 80. ubiegłego wieku. Usłyszymy od niego, jak postrzega obecność Izraelczyków w Polsce i Polaków w Izraelu. Pan Ambasador zarekomenduje nam, co jego zdaniem warto w Izraelu odwiedzić, i mogą to być rekomendacje nieoczywiste.

Partnerem spotkania jest Ambasada Izraela w Polsce.

Spotkanie jest częścią letniego programu kulturalno-edukacyjnego Muzeum POLIN – #ŁąkaLeśmiana. 

Program wydarzeń online "Łąki Leśmiana" w czerwcu >>

Czy każda miłość jest koszerna?

Transkrypcja spotkania "Czy każda miłość jest koszerna" [.txt] >>

W klasycznym judaizmie seks to bardzo ważna część więzi małżeńskiej, wpływająca w dużej mierze na trwałość związku i zadowolenie małżonków. Inaczej widziany jest, raczej jako zjawisko niepożądane, seks pozamałżeński. Tematami gorącymi, najbardziej dyskutowanymi, są związki mieszane między Żydami/Żydówkami i Nieżydami  oraz stosunek do środowisk LGBTQ.

Piotr Kowalik opowie nam, na czym polega klasyczna etyka życia seksualnego w judaizmie i jakie są ważne współczesne pytania i dylematy z nią związane.

Szawuot – geneza narodu wybranego

Szawuot to jedno z najważniejszych świąt biblijnych związane ze starożytnymi obyczajami rolniczymi oraz upamiętnieniem nadania Tory na Synaju. Nawet bardziej niż Exodus, to właśnie objawienie synajskie rozumiane jest jako najważniejsze wydarzenie w duchowych dziejach narodu żydowskiego oraz geneza narodu wybranego.

Szawuot to także Święto Żniw, przypadające na czas pierwszych zbiorów w Ziemi Izraela. Synagogi i domy są przystrajane na zielono – zielenią, kwiatami oraz gałązkami. Chrześcijaństwo zaadaptowało to święto jako Zielone Świątki, nadając mu własne treści. Piotr Kowalik opowie nam o dawnych i obecnie praktykowanych zwyczajach podczas Szawuot oraz przybliży nam jego znaczenie dla tożsamości żydowskiej oraz dla prawa religijnego judaizmu.

Transkrypcja spotkania "Szawuot – geneza narodu wybranego" [.txt] >>

Czy judaizm pozwala Żydom na zabijanie?

Czytając w Biblii m.in. o podboju Kanaanu przez starożytnych Izraelitów nasuwają się pytania: Czy Żydzi popierali i czy może nadal popierają ideę „świętej wojny"? Czy pomimo przykazania "nie zabijaj" wolno im prowadzić wojny i zabijać wrogów? Jeżeli tak, to czy w religii żydowskiej jest miejsce na pacyfistyczne myślenie i działanie?

Holokaust jest postrzegany, jako ten moment w historii, który rzekomo dowiódł, że Żydzi wykazali się całkowitą biernością wobec totalnej przemocy - ale czy tak było w rzeczywistości? Odrębnym zagadnieniem jest rozwój syjonizmu i historia armii współczesnego państwa Izrael, które tworzą zupełnie nowy rozdział w dziejach żydowskiej cywilizacji.

 

Żydowskie ABC to cykl dyskusji wokół podstawowych pojęć z zakresu judaizmu i kultury żydowskiej z udziałem ekspertów organizowany od listopada 2017 roku w Muzeum POLIN.

Polecamy książkę dobrą także dla młodszych >>

 

Wspólnie działamy na rzecz Europy zielonej, konkurencyjnej i sprzyjającej integracji społecznej