10:00–11:30 Inauguracja. Powitanie, omówienie celów kursu oraz wspólna integracja (miejsce: Centrum Edukacyjne Muzeum POLIN)

11:30–11:45 Przerwa

11:45–14:15 Tysiąc lat historii Żydów polskich w pigułce. Oprowadzanie po wystawie stałej Muzeum POLIN (oprowadza: Katarzyna Jakubowicz)

Podczas spaceru przyjrzymy się najważniejszym wydarzeniom historii polsko-żydowskiej, a także poszukamy na wystawie lokalnych wątków z naszych miejscowości.

Katarzyna Jakubowicz – przewodniczka i edukatorka w Muzeum POLIN. Absolwentka m.in. podyplomowych studiów judaistycznych we Wrocławiu i Warszawie. Autorka i współautorka scenariuszy oprowadzań i warsztatów po wystawach czasowych, wystawie stałej oraz po Warszawie. Propagująca perspektywę kobiecą zarówno podczas spacerów, jak też warsztatów i licznych spotkań. Koordynuje również działania na rzecz mniejszości i osób z doświadczeniem uchodźczym oraz działania na rzecz lokalnych aktywistek i aktywistów. Prywatnie podróżniczka zakochana w książkach i sztuce.

14:15–15:00 Obiad (stół szwedzki w Centrum Edukacyjnym Muzeum POLIN)

15:00–16:00 Sieć Forum Dialogu – jak poprawiamy relacje polsko-żydowskie w całej Polsce, Hanna Gospodarczyk

Od ponad 25 lat Forum Dialogu gromadzi osoby w Polsce i za granicą, dla których żydowska historia i dziedzictwo oraz relacje polsko-żydowskie mają ogromne znaczenie. W stale rosnącej Sieci Forum Dialogu zrzeszonych jest m.in. ponad 200 osób z całej Polski, które w swoim miejscowościach edukują o lokalnej historii społeczności żydowskiej, upamiętniają, troszczą się o materialne i niematerialne dziedzictwo oraz utrzymują kontakty ze społecznością żydowską. W czasie wystąpienia zaprezentowane zostaną najważniejsze założenia Sieci Forum Dialogu oraz wsparcie programowe, merytoryczne, relacyjne i finansowe, które Forum oferuje członkom Sieci Forum Dialogu.

Hanna Gospodarczyk – antropolożka i arabistka. Zawodowo zajmuje się koordynacją projektów kulturalnych i historycznych. Uczestniczyła w badaniach naukowych na temat pamięci o żydowskich społecznościach w Małopolsce. W Forum Dialogu od 2019 roku. Kieruje pracą zespołu programowego i rozwijaniem oferty dla aktywistów i aktywistek w Sieci Forum Dialogu.

16:00-16:20 Instytucje, o których warto pamiętać podczas działań z lokalnym dziedzictwem żydowskim, Mariia Bilostotska

16:20–16:40 Przedstawienie prowadzonego przez Muzeum POLIN programu dla synagog – rozwijania współpracy z instytucjami kultury w Polsce usytuowanymi w dawnych synagogach, Klara Jackl

Klara Jackl – specjalistka w zakresie upowszechniania zbiorów cyfrowych, w Muzeum POLIN od 2013 roku. Autorka licznych opracowań, wywiadów historii mówionej, wystaw i projektów edukacyjnych na temat Zagłady – zwłaszcza pomocy udzielanej Żydom przez Polaków – tworzonych w ramach muzealnego portalu Polscy Sprawiedliwi (sprawiedliwi.org.pl). Absolwentka studiów magisterskich Instytutu Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego, studiów muzealniczych Instytutu Historii Sztuki UW oraz Weiss-Livnat International MA Program in Holocaust Studies na Uniwersytecie w Hajfie. W ramach działalności w Towarzystwie Przyjaciół Biblioteki Polskiej w Paryżu koordynatorka projektów na rzecz upowszechniania polskiego dziedzictwa kulturowego we Francji.

17:00–20:00 Wspólne gotowanie wybranych dań kuchni żydowskie (miejsce: Pracownia kulinarna "U Fani" w Muzeum POLIN)

9:00–9:30 Sprawy organizacyjne – możliwość złożenia wniosków o zwrot kosztów podróży

9:30–11:00 Praktyczne aspekty ochrony i upamiętniania cmentarzy żydowskich w Polsce

Cmentarze żydowskie, nawet gdy nie zachowały się ich nagrobki, pozostają miejscami świętymi i nienaruszalnymi według prawa żydowskiego (halachy). Jednocześnie są one częścią dziedzictwa kulturowego, podlegającego regulacjom prawa państwowego. Ponadto spośród około 1200 cmentarzy żydowskich na terenie Polski wiele z nich nie zachowało się w swojej oryginalnej formie: część została zabudowana, część stanowi tereny zielone, a część tych zachowanych w sposób, który pozwala rozpoznać w nich nekropolię, jest stopniowo pochłaniania przez przyrodę. W wystąpieniu zostaną przedstawione podstawowe zasady wynikające z halachy i innych regulacji dotyczące podejścia do wszystkich wymienionych przypadków cmentarzy: co jest dozwolone, a co stanowi poważne naruszenie, jak należy podchodzić do prac ziemnych czy porządkowych. Porozmawiamy o tym, jak pielęgnować teren cmentarza, a także o tym, jakie działania upamiętniające są właściwe, a które mogą być problematyczne lub wręcz niestosowne. Omówione zostaną także wyzwania związane z terenami dawnych nekropolii, które obecnie pełnią zupełnie inne funkcje – np. boisk, parków czy zabudowy – oraz możliwości przywracania im należnego szacunku, w tym poprzez działania aktywistyczne i angażujące społeczności będące sąsiadami tych miejsc.

Aleksander Schwarz – współzałożyciel i wiceprezes Fundacji Zapomniane, ekspert Komisji Rabinicznej ds. cmentarzy oraz pracownik Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie, gdzie pełni funkcję specjalisty ds. prawa żydowskiego w dziedzinie cmentarzy i pochówków. Od ponad 20 lat zajmuje się odtwarzaniem historycznych granic cmentarzy i ich stref grzebalnych, prowadzi poszukiwania grzebalisk Żydów z czasów Zagłady w oparciu o zgodne z prawem żydowskim (halachą) nieinwazyjne metody badań. Na wczesnym etapie edukacji uczył się w jesziwie HAFTR w Nowym Jorku. Później wiedzę i doświadczenie zdobywał pod kierunkiem rabinów, m.in. Mordechaja Zvi Goldberga, Shlomo Zeliga Avrasina, Joe Kanofsky'ego oraz Naczelnego Rabina Polski Michaela Schudricha, a także autorytetów halachicznych z Committee for the Preservation of Jewish Cemeteries in Europe oraz naukowców takich, jak dr inż. Jerzy Karczewski z Akademii Górniczo-­Hutniczej w Krakowie (w zakresie interpretacji danych georadarowych) oraz dr inż. Sebastian Różycki z Wydziału Geodezji i Kartografii Politechniki Warszawskiej (w zakresie synchronizacji archiwalnych map i interpretacji niemieckich zdjęć lotniczych). Opiniuje projekty upamiętnień oraz prac konserwacyjnych i archeologicznych w byłych obozach Zagłady, a także sprawuje nadzór nad ich przebiegiem, m.in. w Bełżcu, Sobiborze, Auschwitz-Birkenau, Chełmnie nad Nerem, KL Plaszow w Krakowie, a także w Treblince. Od roku 2020 prowadzi szkolenia dla archeologów pracujących na terenie cmentarzy żydowskich, a także nadzoruje ich pracę.

11:00-11:15 Przerwa kawowa

11:20–13:20 Instrukcja obsługi judaików. O przedmiotach żydowskich z różnych perspektyw

Prezentacja wybranych judaików oraz wizyta w muzealnym Magazynie Zbiorów. Dowiemy się, do czego Żydówki i Żydzi wykorzystują judaika na co dzień i od święta, a także jak przechowywać je i eksponować na wystawach w możliwie najbezpieczniejszy sposób.

Piotr Kowalik – historyk-dydaktyk, absolwent Wydziału Historyczno-Filozoficznego Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Studiów Podyplomowych Edukacji Wczesnoszkolnej na Uniwersytecie Warszawskim. Współtwórca Szkół Lauder-Morasha w Warszawie, wieloletni nauczyciel i zastępca dyrektora ds. programu żydowskiego tych placówek. Autor programów szkolnych i podręczników do nauczania kultury i historii żydowskiej. Wykładowca akademicki. Od 2008 roku pracownik Muzeum POLIN, pierwszy kierownik Działu Edukacji, obecnie jest w nim głównym specjalistą ds. judaistyki i metodologii. Muzyk i kompozytor, chazan Synagogi Nożyków w Warszawie.

Erika Krzyczkowska-Roman – kierowniczka Sekcji Konserwacji w Dziale Zbiorów Muzeum POLIN, absolwentka Wydziału Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki w Katedrze Konserwacji Starych Druków i Grafiki ASP w Warszawie. W Muzeum POLIN prowadzi pracownię konserwatorską nadzorując prace konserwatorskie nad kolekcją, ekspozycją stałą i nad wystawami czasowymi. W wolnych chwilach fitoterapeutka badająca rośliny lecznicze i tradycyjną medycynę Żydów aszkenazyjskich.

dr Marta Frączkiewicz – kuratorka zbiorów Muzeum POLIN, etnolożka, antropolożka kultury i specjalistka ds. studiów genderowych. W pracy koncentruje się na historii osobistej i materialnej. Współpracuje również z Uniwersytetem Warszawskim.

13:20–14:00 Obiad (stół szwedzki w Centrum Edukacyjnym Muzeum POLIN)

14:00–16:00 O stereotypach, uprzedzeniach i dyskryminacji, Dagmara Mańka-Wizor

Podczas wizyty na wystawie stałej przyjrzymy się temu z jakimi uprzedzeniami, ale i pozytywnymi stereotypami, mierzymy się podczas naszej codziennej pracy upamiętniającej społeczność żydowską. Czy i jak wpływają one na naszą działalność aktywistyczną i jak możemy sobie z nimi radzić?

Dagmara Mańka-Wizor – kierowniczka Sekcji Programów Antydyskryminacyjnych. Zajmuje się projektowaniem i koordynacją projektów (w tym międzynarodowych) ale jest też przewodniczką, trenerką i edukatorką - ze szczególnym uwzględnieniem szkoleń antydyskryminacyjnych, zwalczania nt. antysemityzmu i innych form uprzedzeń. Od 2015 roku rozwija projekt skierowany do nauczycieli, policji i innych organów ścigania jest również odpowiedzialna za program badań i przeciwdziałania antysemityzmowi, ksenofobii i innym formom dyskryminacji. Dagmara jest również absolwentką Paideia - European Institute for Jewish Studies One Year Programme i członkiem Paideia Paradigm Educators i stara się włączać żydowskie wartości i żydowskie teksty / dziedzictwo literackie do większości swoich działań edukacyjnych. Prywatnie – beznadziejna miłośniczka FC Polonia Warszawa.

10:00–12:00 Wykład online "Ratowanie żydowskiego dziedzictwa w Dębicy", Ireneusz Socha

Jak dokonać zmian w świadomości społeczności lokalnej? Kiedy aktywizm przynosi skutki przeciwne do oczekiwanych? Jaką cenę płaci się za zaangażowanie na rzecz kultury żydowskiej? Po co chronić zabytki żydowskie w dobie globalnego antysemityzmu? Kto powinien się zajmować cmentarzem żydowskim? Komu ma służyć wyremontowana synagoga? Co się sprawdziło w mojej praktyce? Na te i wiele innych pytań będzie można znaleźć odpowiedź podczas wykładu.

Ireneusz Socha – urodził się i mieszka w Dębicy na Podkarpaciu. Jest prekursorem łączenia muzyki żydowskiej i nowoczesnych brzmień. Dał się również poznać jako tłumacz, działacz społeczny i edukator zaangażowany w zachowanie pamięci o historii dębickiej gminy żydowskiej oraz ratowanie miejscowego cmentarza żydowskiego oraz synagogi nowomiejskiej. Przełożył i wydał drukiem Sefer Dembic – księgę pamięci żydowskiej społeczności Dębicy. Współorganizuje Dni Pamięci o Dębickich Żydach.

Więcej informacji o działalności Ireneusza Sochy

10:00–11:00 Wykład online "Na tropie informacji", Matan Shefi

Metody poszukiwań archiwalnych. Podstawy wiedzy o kwerendach archiwalnych, genealogicznych oraz bazy danych online

Matan Shefi – główny specjalista ds. kwerend Muzeum POLIN, genealog i badacz na temat historii Żydów w Polsce. Urodzony w Izraelu, absolwent Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie. Mieszka w Polsce od 2013 roku.

11:00–12:00 Archiwistyka społeczna – więzi i tożsamości. Czym jest archiwistyka społeczna i kim są archiwiści_stki społeczne?

Historie lokalne, opowieści z zakładów pracy, archiwa klimatyczne i queerowe – jakie tematy pojawiają się w zbiorach i działaniach archiwów społecznych? Jak narzędzia archiwistyki społecznej mogą przyczyniać się do budowania więzi i wzmacniania tożsamości?

Karolina Sakowicz – menedżerka kultury, autorka i koordynatorka wielu projektów kulturalnych i społecznych. Od lat związana z warszawskimi instytucjami kultury, przez ponad 10 lat odpowiadała za program publiczny Muzeum POLIN. Obecnie kierowniczka działu projektów kulturalnych Centrum Archiwistyki Społecznej gdzie odpowiada za działania skierowane do archiwistów społecznych, ale także szerokiego grona odbiorców jak m.in. Kongres Archiwów Społecznych, Archifest czy projekt Pamięciownik.

10:00–12:00 Jak działać lokalnie i się nie wypalić? Spotkanie o wypaleniu aktywistycznym, Paulina Jędrzejewska

Paulina Jędrzejewska – od lat wspiera osoby zaangażowane społecznie – aktywistki, edukatorów, liderki i animatorów kultury – w budowaniu odporności, przeciwdziałaniu wypaleniu i rozwijaniu działań na rzecz wspólnot lokalnych. Od 2010 roku kieruje Fundacją Culture Shock, gdzie zajmuje się m.in. rozwojem kultury organizacyjnej, działaniami rzeczniczymi na rzecz dobrostanu w NGO oraz tworzeniem narzędzi wspierających osoby działające społecznie. Prowadzi projekty na styku zdrowia psychicznego, edukacji, kultury i nowych technologii. Publikuje badania oraz materiały edukacyjne dotyczące warunków pracy w organizacjach pozarządowych. Pracuje jako superwizorka, coachka i facylitatorka. Posiada licencję Mental Toughness MTQPlus. Łączy podejścia wspierające dobrostan, sprawczość i rozwój osobisty.

10:00–12:00 Jak to jest być Żydówką w dzisiejszych czasach? Spotkanie online o współczesnym judaizmie

Podczas naszych aktywistycznych działań często pracujemy z historią i opowieściami o przedwojennych społecznościach żydowskich. A jak wygląda życie żydowskie i judaizm współcześnie? Dowiemy się tego podczas spotkania z Marią Kos z JCC Warszawa i Miriam Synger (@jestem_zydowka).

Maria Kos – liderka społeczności żydowskiej, z bogatym doświadczeniem w organizacji programów edukacyjnych i społecznościowych. Obecnie pełni funkcję Dyrektorki JCC Warszawa. Zanim objęła to stanowisko, Maria pracowała jako Global Community Manager w Moishe House, a wcześniej przez niemal osiem lat pełniła funkcję Dyrektorki Programów dla Dzieci i Rodzin w JCC Warszawa. W tej roli między innymi prowadziła żydowskie kolonie letnie oraz szkołę dla madrichów – żydowskich edukatorów, kształtując nowe pokolenie liderów społeczności. Maria ukończyła studia magisterskie na kierunku kulturoznawstwo, a jej praca dyplomowa dotyczyła polsko-żydowskiej pamięci zbiorowej we współczesnej kulturze polskiej. Pasjonuje się mediami społecznościowymi, czytaniem i podróżami, a także znana jest z pieczenia pysznych chałek.

Miriam Synger – na co dzień zajmuje się tworzeniem w mediach społecznościowych na profilu @jestem_zydowka, prowadzeniem wykładów, spotkań i warsztatów. Opowiada o kulturze żydowskiej, Żydach mieszkających w Polsce, wyjaśnia podstawy judaizmu, obala mity i stereotypy związane z Żydami. Napisała e-book kulinarny "W żydowskiej kuchni" oraz dwie książki – dla dorosłych autobiograficzną "Jestem Żydówką" oraz dla dzieci powieść o przygodach nastolatki "Dziennik Rut". Prywatnie krakuska, żona, mama piątki dzieci (dwóch synów i trzech córek w wieku od 5 do 17 lat).

10:00–12:00 Czym jest dobry projekt? Spotkanie z przedstawicielkami Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny w Polsce (SŻIH) – stowarzyszeniem prowadzącym program grantowy dla projektów mających na celu zachowanie i utrwalanie pamięci o historii i kulturze Żydów oraz ochronie ich dziedzictwa, ze szczególnym uwzględnieniem działań lokalnych angażujących miejscowe społeczności.

Podczas spotkania poznamy cechy ciekawych, wartościowych i pożytecznych działań; dowiemy się, jak przekonać grantodawców do pozyskania funduszy na dobre projekty, ale także porozmawiamy, jakich wydarzeń w ogóle nie powinno się organizować (i dlaczego).

Joanna Fikus – antropolożka kultury; od 2005 roku związana z Muzeum POLIN. Koordynatorka zespołu tworzącego wystawę stałą Muzeum. Od 2017 roku kierowniczka Działu Wystaw Muzeum POLIN. Wiceprzewodnicząca zarządu Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny, przewodnicząca Komisji Granowej Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny. Członkini Rady Fundatorów Jewish Community Center Warszawie. Wiceprzewodnicząca Zarządu Association of European Jewish Museums.

Anna Moniewska – kierowniczka biura Stowarzyszenia ŻIH. Studiowała historię w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 2007–2015 pracowała w biurze projektowym Roberta Majkuta – jednej z czołowych polskich pracowni projektowych, wyspecjalizowanej w projektowaniu dla biznesu – początkowo jako office manager, a następnie jako project manager. Była odpowiedzialna za kompleksową obsługę inwestycji, sporządzanie budżetów i budowanie trwałych relacji z klientami.

Od 2016 roku jest związana z sektorem pozarządowym. Prowadzi warsztaty w Centrum Kultury Wilanów dla słuchaczy Uniwersytetu Trzeciego Wieku oraz dla dzieci w czasie "Zimy w mieście". Pełni rolę konsultanta ds. ekologicznych w fundacji Ekotrend.

W Stowarzyszeniu ŻIH pracuje od sierpnia 2018 roku. Do jej obowiązków należy zarządzanie projektami oraz obsługa biura Zarządu i Komisji Grantowej. Zajmuje się również obsługą dokumentów księgowych we współpracy z biurem rachunkowym Stowarzyszenia oraz rozliczeniami dotacji zewnętrznych, w tym pochodzących ze środków publicznych. W latach 2018–2020 odpowiadała za koordynację i rozliczanie kolejnych edycji projektu DELET, realizowanego dzięki wsparciu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego udzielonemu w ramach programu "Kultura cyfrowa". W latach 2023–2024 koordynuje i rozlicza zadanie "Opracowanie, digitalizacja i udostępnienie zbiorów dziedzictwa żydowskiego Stowarzyszenia ŻIH i muzeów partnerskich", również realizowane dzięki wsparciu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego udzielonemu w ramach programu "Kultura cyfrowa".

10:00–12:00 Jak budować swoją siłę przebicia. O doświadczeniach sprawczości i "walce" z instytucjami i samorządami (prowadzenie: Katarzyna Łaziuk i Marek Chmielewski)

Katarzyna Łaziuk – absolwentka filologii angielskiej i pedagogiki. Edukatorka z zakresu wielokulturowości, praw człowieka oraz Holokaustu. Przedstawicielka The Olga Lengyel Institute of Holocaust Studies and Human Rights w Polsce. Inicjatorka Dni Kultury Żydowskiej w Mińsku Mazowieckim. Ambasadorka Muzeum POLIN, Liderka Dialogu Fundacji Forum Dialogu, absolwentka programów United States Holocaust Memorial Museum Teacher Fellow (Washington DC), Fundacji Righteous Among the Nations (NY), Holocaust Center for Humanity (Seattle). Pracuje w Urzędzie Miasta Mińsk Mazowiecki na stanowisku zastępcy burmistrza miasta. Odpowiada za projekty smart city i współpracę zagraniczną. Nadzoruje pracę wydziałów kultury, oświaty i pomocy społecznej, odpowiada za pozyskiwanie funduszy zewnętrznych. Koordynuje pracę punktu informacji europejskiej Europe Direct Mińsk Mazowiecki. Laureatka Nagrody POLIN 2022 i finalistka nagrody im. Ireny Sendlerowej "Za naprawianie świata".

Marek Chmielewski – sołtys wsi Orla, radny Rady Gminy Orla, lider dialogu międzykulturowego i kustosz pamięci o żydowskich mieszkańcach Podlasia. Od kilkudziesięciu lat angażuje się w działania na rzecz upamiętnienia historii Orli. Szczególnym miejscem jego działalności jest zabytkowa synagoga w Orli, która stała się centrum działań na rzecz pamięci i dialogu. Współpracując z Gminnym Ośrodkiem Kultury w Orli oraz lokalnymi organizacjami pozarządowymi, organizuje wydarzenia kulturalne, wystawy, koncerty i konferencje mające na celu przywrócenie pamięci o przedwojennej społeczności żydowskiej. W 2021 roku Marek Chmielewski został nominowany do Nagrody POLIN za swoje zaangażowanie w ochronę dziedzictwa żydowskiego w Polsce. Jego inicjatywy, takie jak organizacja Dni Pamięci czy Dnia Kultury Żydowskiej, przyczyniają się do budowania mostów międzykulturowych i wzmacniania tożsamości lokalnej.

10:00–11:00 Moc słów. "Słowo na Ż", Adam Dylewski

Jak mówić i pisać o Żydach w sposób właściwy i świadomy? Podczas spotkania przyjrzymy się, które określenia są odpowiednie, a których lepiej unikać. Zastanowimy się, dlaczego słowo "Żyd" bywa postrzegane jako problematyczne i jakie znaczenia oraz konteksty kulturowe się z nim wiążą. Porozmawiamy o tym, jak mówić precyzyjnie i z wyczuciem, nie rezygnując z ważnych tematów. Celem spotkania jest zwiększenie świadomości językowej oraz rozwianie wątpliwości, które mogą towarzyszyć rozmowom o społeczności żydowskiej.

Adam Dylewski – muzealnik i historyk, kierownik Sekcji Dokumentacji Dziedzictwa Żydowskiego w Muzeum POLIN, absolwent m.in. podyplomowych studiów muzealniczych na Wydziale Historycznym UW, doktorant na Wydziale Historycznym UKW. W latach 2020–2024 kierownik projektu "Program opisu i oznakowania cmentarzy żydowskich w Polsce", realizowanego we współpracy z Narodowym Instytutem Dziedzictwa. Laureat wielu nagród m.in. Klio (za książkę "Ruda, córka Cwiego", wyd. Czarne), Comenius EduMedia Award, Warszawskiej Premiery Literackiej, "Sybilla" (konkursie na Wydarzenie Muzealne Roku), Pióro Fredry (za książkę "Historia pieniądza na ziemiach polskich", wyd. Carta Blanca / PWN). Autor wielu książek i przewodników. Specjalności: judaistyka i Kresy Wschodnie. Zainteresowania: psy, piłka nożna, rower.

11:00–12:00 Historia mówiona w praktyce, Józef Markiewicz

Jak rozmawiać, by naprawdę usłyszeć? Podczas spotkania przyjrzymy się temu, jak prowadzić jakościową rozmowę w ramach historii mówionej – jak zadawać pytania, jak słuchać, a także jak interpretować wspomnienia naszych rozmówców. Porozmawiamy o tym, jak zachować właściwy "filtr" wobec subiektywnych relacji oraz jak weryfikować nieścisłości historyczne, nie tracąc przy tym szacunku i empatii wobec osób dzielących się swoją pamięcią.

Józef Markiewicz – etnolog i antropolog kulturowy; obecnie pracuje na stanowisku starszego specjalisty ds. Historii Mówionej w Muzeum POLIN, gdzie nadzoruje realizację projektów badawczych bazujących na historii mówionej oraz etnografii wizualnej, dokumentujących losy polskich Żydów z perspektywy indywidualnej. Absolwent Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego, studiował również na Katedrze Filologii Ukraińskiej UW. Uczestnik programu doktoranckiego Instytutu Literatury Litewskiej i Folkloru w Wilnie, gdzie przygotowuje pracę doktorską na temat historii mówionej jako praktyki podmiotowości.

Szczegóły dotyczące wizyty w Chełmie podane zostaną drogą mailową.

W programie m.in.:

• Praca warsztatowa nt. dobrych praktyk na rzecz dziedzictwa żydowskiego;
• Udział w uroczystości upamiętniającej 86. rocznicę marszu śmierci Żydów chełmskich;
• Spotkanie z Dorotą Bidą – aktywistką lokalną, która od lat walczy w Chełmie o zachowanie i upamiętnianie dziedzictwa żydowskiego;
• Wykład online Zofii Bojańczyk – "Anty-pomniki. O alternatywnych formach upamiętnień społeczności żydowskiej w przestrzeni miejskiej".
   

Anty-pomniki. O alternatywnych formach upamiętnień społeczności żydowskiej w przestrzeni miejskiej (spotkanie online), Zofia Bojańczyk

Czasy, w których żyjemy, wymagają nowych, bardziej angażujących, sposobów opowiadania o tym, co dla nas ważne i o czym powinniśmy pamiętać. Tradycyjne pomniki i tablice przestają skutecznie pełnią taką rolę. Coraz częściej władze miast, a przede wszystkim lokalni aktywiści, decydują się na alternatywne formy upamiętnienia – murale, anty-pomniki, instalacje artystyczne czy roślinne. Okazuje się bowiem, że poprzez taką formę również można opowiadać o trudnej historii i ją upamiętniać, uwzględniając przy tym pełen wachlarz ludzkich doświadczeń i perspektyw. W czasie prezentacji przyjrzymy się wykorzystaniu takich właśnie alternatywnych form upamiętnienia w kontekście przywracania pamięci o polskich Żydach w przestrzeni miejskiej, szczególnie uwzględniając polską specyfikę i warunki lokalne. Spróbujemy też odpowiedzieć sobie na pytanie, czy w ogóle – w obliczy tragedii Zagłady – jakakolwiek forma upamiętnienia jest adekwatna na tyle, by wypełnić pustkę po dawnych sąsiadach.

Zofia Bojańczyk – absolwentka trzech kierunków: historii sztuki, dziennikarstwa oraz marketingu kultury na Uniwersytecie Warszawskim. Od 2013 roku związana z Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, gdzie koordynuje projekty społeczne, kulturalne i edukacyjne adresowane do publiczności z Polski i zagranicy. W latach 2019–2025 koordynatorka akcji społeczno-edukacyjnej Żonkile. Była pomysłodawczynią i kuratorką plenerowej wystawy edukacyjnej "Pełno ich nigdzie", opowiadającej o przywracaniu pamięci o polskich Żydach w przestrzeni miejskiej, dotychczas prezentowanej m.in. w Oslo, Zagrzebiu oraz w wielu miastach w Polsce. Od czerwca 2025 roku pracuje jako kuratorka wystaw czasowych w Muzeum POLIN.

10:00–12:00 Spotkanie z rabinką Małgorzatą Kordowicz oraz podsumowanie i zakończenie kursu

Rabinka Małgorzata Kordowicz – absolwentka Wydziału Hebraistyki UW. Uczyła m.in. na UW, na UMCS-ie w Lublinie oraz na Uniwersytecie w Poczdamie. Wydała 2 książki: polsko-hebrajski modlitewnik dla dzieci oraz wzbogacony o część współczesną reprint elementarza do nauki hebrajskiego z początku ubiegłego wieku. Przez 15 lat była członkinią zespołów redakcyjnych kilku polsko-żydowskich periodyków. W 2016 roku ukończyła studia w Żydowskim Seminarium Teologicznym (JTS) w Nowym Jorku i – jako pierwsza Polka – została rabinką.