Sztuka po Zagładzie to jeden z najciekawszych i najbardziej aktualnych obszarów współczesnej humanistyki. Jeśli chcesz lepiej rozumieć język współczesnej sztuki i odkrywać nowe sposoby pracy z tematami pamięci i historii, zapisz się na lipcowe zajęcia w ramach Letniej Szkoły Otwartej.

Zapraszamy nauczycielki i nauczycieli, metodyków i metodyczki nauczania oraz osoby pracujące w edukacji nieformalnej na cykl zajęć dotyczących sztuki po Zagładzie.

Przyjrzymy się, jak zmieniały się artystyczne sposoby opowiadania: od powojennych świadectw Ocalałych, przez współczesne, często krytyczne i konceptualne formy pracy z pamięcią, aż po perspektywę młodego pokolenia. Poznamy także narzędzia, które pozwalają wykorzystać sztukę jako ważny element edukacji o Zagładzie: do rozmowy o historii, etyce jej przedstawiania, odpowiedzialności i pamięci.

Przekonamy się, że sztuka nie tylko przechowuje ślady przeszłości, lecz także otwiera przestrzeń do refleksji i dialogu, wspierając nauczycielki i nauczycieli w prowadzeniu mądrych, uważnych i angażujących działań edukacyjnych.

20 lipca (poniedziałek), ZAPISZ SIĘ

• 10:00-11:30, Ślady, pęknięcia, pamięć: różne oblicza twórczości po Zagładzie
  Prowadzenie: Kamil Gibas, Muzeum POLIN

Zastanowimy się, jak osoby ocalałe z Zagłady wykorzystywały sztukę, by opowiedzieć o doświadczeniu granicznym i jak różnorodne, często skrajnie odmienne strategie artystyczne z tych opowieści wyrastały. Przyjrzymy się twórczości kilku ocalałych artystów i artystek, którzy, wychodząc z podobnego doświadczenia, wybierali odmienne języki ekspresji. Opowiemy też, jak te indywidualne drogi twórcze układają się w wielogłosową opowieść o pamięci, jej pęknięciach i śladach, które pozostają jednym z najważniejszych punktów odniesienia dla współczesnej refleksji o Zagładzie i jej edukacyjnym przekazie.

• 11:45-12:45, Jak patrzeć, jak czytać: narzędzia analizy i interpretacji w kontekście twórczości Borisa Lurie
  Prowadzenie: Kamil Gibas, Muzeum POLIN

Zajęcia poświęcone rozwijaniu kompetencji potrzebnych do świadomego, krytycznego odbioru sztuki. Jak w sposób uważny i odpowiedzialny rozmawiać o trudnych tematach poprzez sztukę? Podczas zajęć omówimy, jak pracować z materiałem zarówno wizualnym, jak i tekstowym. Poznamy narzędzia analizy i interpretacji, które pozwalają lepiej rozumieć złożony język artystyczny Borisa Lurie – twórcy łączącego doświadczenie ocalenia z Zagłady z radykalną, często konfrontacyjną formą wypowiedzi.

21 lipca (wtorek), ZAPISZ SIĘ

• 10:00-11:30, Kobieca perspektywa w sztuce po Zagładzie: obecność, różnica, reprezentacja
  Prowadzenie: Katarzyna Jankowska, Muzeum POLIN

Przyjrzymy się, jak artystki – zarówno ocalałe, jak i tworzące w kolejnych dekadach – podejmowały temat Zagłady, wnosząc do niego własne doświadczenia, wrażliwości i strategie obrazowania, a także jak negocjowały swoją widoczność w historii sztuki zdominowanej przez męskie narracje. Wykład pokaże różnorodność form i języków oraz to, jak kobieca perspektywa poszerza nasze rozumienie reprezentacji Zagłady.

• 11:45-12:45, Sztuka – dziwne narzędzie? O myśleniu wizualnym w kontekście pracy edukacyjnej
  Prowadzenie: Katarzyna Witt, Kolektor

Jak mówić o sztuce poprzez jej oddziaływanie? Jak używać metafor do rozumienia tego, jak działa (lub nie) sztuka? Jak ośmielić się, by samodzielnie budować znaczenia sztuki? W trakcie zajęć będziemy ćwiczyć myślenie wizualne, poznamy kilka strategii, które pomagają w kontakcie z obiektem artystycznym i porozmawiamy o tym, jak wspierać młodzież w procesie szukania własnych sensów.

22 lipca (środa), ZAPISZ SIĘ

• 10:00-11:30, Czy sztuka wciąż pamięta? O transgresji i zanikaniu tematu Zagłady w praktykach artystycznych
  Prowadzenie: prof. Mateusz Skrzeczkowski, SWPS

Jak współczesna sztuka negocjuje granice pamięci? Przyjrzymy się pracom, które stawiają trudne pytania o to, co wolno przedstawiać, jak daleko można posunąć się w estetyzacji cierpienia i czy prowokacja może być narzędziem pamięci. Jednocześnie zastanowimy się, czy temat Zagłady pozostaje dla artystów i artystek równie istotny jak kiedyś, czy też ulega stopniowemu rozproszeniu i przekształceniu. Przyjrzymy się temu jak sztuka – balansując na granicy tego, co dopuszczalne – potrafi inicjować refleksję nad pamięcią, jej zanikiem i odpowiedzialnością za jej dalsze trwanie.

• 11:45-12:45, Sztuka jako nośnik pamięci: przegląd narzędzi edukacyjnych
  Prowadzenie: Monika Marciniak, Stowarzyszenie Big Picture

Sztuka może tworzyć przestrzeń do rozmowy o pamięci, historii i doświadczeniach trudnych do wypowiedzenia w inny sposób. Poznamy kilka praktycznych narzędzi odnoszących się do dzieł sztuki lub wykorzystujących praktyki artystyczne w pracy edukacyjnej. Zastanowimy się, jak sztuka może wspierać edukację o Zagładzie, otwierając pole do refleksji i zadawania pytań.

23 lipca (czwartek), ZAPISZ SIĘ

• 10:00-11:30, Sztuka wobec doświadczenia granicznego: spotkanie z artystą
  Prowadzenie: Zofia Bojańczyk, Muzeum POLIN; nazwisko gościa ogłosimy wkrótce

Okazja do rozmowy z twórcą, dla którego temat Zagłady stanowi jeden z kluczowych punktów odniesienia. Porozmawiamy o odpowiedzialności twórcy, o ryzyku przekraczania granic tego, co można pokazać oraz o tym, jak sztuka może jednocześnie pamiętać, zadawać trudne pytania i otwierać przestrzeń do refleksji. Spotkanie pozwoli zajrzeć „od środka” w proces twórczy i zrozumieć, czy i dlaczego temat Zagłady wciąż pozostaje żywy w praktykach artystycznych.

• 11:45-12:45, Szok oksymoronu. Komiksowe narracje o Zagładzie
  Prowadzenie: Michał Romanowski, EDUtwórnia

Zajęcia poświęcone analizie tego, jak medium kojarzone z lekkością czy popkulturową estetyką staje się przestrzenią opowiadania o jednym z najtrudniejszych doświadczeń XX wieku. Uczestnicy i uczestniczki przyjrzą się wybranym komiksom podejmującym temat Zagłady, zastanawiając się, jakie strategie narracyjne i wizualne stosują twórcy i twórczynie, jakie wątki poruszają w swoich pracach, a także w jaki sposób komiks może być wykorzystywany w pracy edukacyjnej.

24 lipca (piątek), ZAPISZ SIĘ

• 10.00-11.30, Między symbolem a reprezentacją. Auschwitz jako przestrzeń refleksji artystycznej
  Prowadzenie: Magdalena Mazik, Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK

Wykład podejmuje temat współczesnych przedstawień Auschwitz w sztuce oraz sposobów, w jakie twórcy i twórczynie próbują zmierzyć się z niewyobrażalnym doświadczeniem obozu. Analizując wybrane przykłady ze sztuk wizualnych, przyjrzymy się temu, jak zmienia się symbolika Auschwitz i jakie znaczenia nadają jej kolejne pokolenia. Chcemy zastanowić się wspólnie, jak wyjść poza rutynę szkolnych wycieczek i zobaczyć Auschwitz jako dynamiczny, wciąż interpretowany symbol odpowiedzialności, pamięci i etycznego namysłu nad współczesnością.

• 11.45-12.45, Ludu, bój się ludobójstwa. Proces partycypacji w pracy nad wystawą „Ludu, bój się” w Muzeum POLIN 
  Prowadzenie: Jarosław Rebeliński, Teatr Razem

Wystawa "Ludu, bój się" powstała w ramach międzynarodowego projektu CoREM – Collective Remembrance: Engaging Youth Through Curatorial Practices („Zbiorowa pamięć: angażowanie młodzieży poprzez praktyki kuratorskie”) i prezentuje osobiste spojrzenie młodych ludzi na historię Zagłady i pamięć o przemocy. W trakcie spotkania usłyszymy o założeniach projektu, procesie twórczym i efektach pracy młodzieży.