20 marca 1941 roku upłynął ostateczny termin przymusowego przesiedlenia wszystkich Żydów i Żydówek z Krakowa do nowo utworzonego getta w dzielnicy Podgórze. Niemcy odizolowali Żydów od reszty społeczeństwa, a wszelkie próby ucieczki z "dzielnicy zamkniętej" karali śmiercią. Zamknięcie bram getta 85 lat temu było – jak dziś wiemy – początkiem zagłady krakowskich Żydów. W związku z rocznicą przygotowaliśmy wybór tekstów, fotografii i filmów, które przybliżają ich losy oraz pozwalają lepiej zrozumieć doświadczenie uwięzienia w getcie krakowskim.
Brama getta krakowskiego. Fotografia wykonana na ulicy Limanowskiego między ulicami Lwowską a Józefińską, widok w kierunku północno-zachodnim, Kraków, ok. 1942. Fot. Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce
Getto w Krakowie zostało utworzone przez władze Generalnego Gubernatorstwa w marcu 1941 roku, na mocy zarządzenia wydanego przez gubernatora dystryktu krakowskiego Otto Wächtera. Niemcy starali się przesiedlić Żydów z Krakowa już od wiosny 1940 roku. Szacuje się, że przymusowo wywieziono z miasta ok. 50 tys. osób. Trafili oni do różnych miejscowości, głównie w dystrykcie krakowskim, ale też lubelskim i radomskim.
Ostatecznie Niemcy utworzyli "dzielnicę zamkniętą" w Podgórzu, a nie na terenie pobliskiego Kazimierza, gdzie przed wojną mieszkała większość krakowskich Żydów. Do 20 marca 1941 roku Żydzi musieli przenieść się w wyznaczone miejsce, a Polacy zamieszkujący ten obszar musieli opuścić swoje domy. Getto obejmowało około 20 hektarów, na których znajdowało się 320 budynków; w ciągu kolejnych dwóch lat przebywało tam – według szacunków – od 15 do 20 tys. Żydów. Po dwóch latach, w marcu 1943 roku, Niemcy przystąpili do likwidacji getta.
Przeczytaj, zobacz, posłuchaj w portalach Muzeum POLIN:
- Najważniejsze informacje o getcie krakowskim w portalu Wirtualny Sztetl
- Biogram Józefa Baua – grafika, malarza, pisarza, poety z Krakowa
- Biogram Dawida Altera Kurzmanna – krakowskiego kupca, pobożnego chasyda, działacza społecznego i politycznego, filantropa
- Biogram Felicji Stendig – dziennikarki i eseistki, literatki, socjolożki, feministki
- Fotografia portretowa Benziona Grossbarta z getta krakowskiego w portalu Kolekcje
- Kraków i Kazimierz – film edukacyjny Muzeum POLIN
- Krakowska filia polsko-żydowskiej Rady Pomocy Żydom "Żegota" w portalu Polscy Sprawiedliwi
- Relacja Janiny Rościszewskiej-Krawczyk z kolekcji historii mówionej Muzeum POLIN