Nauka

Warsztaty GEOP 2021

Poruszające spotkania: żydowskie przedmioty i emocje w Polsce i w Europie Środkowo-Wschodniej po Holocauście

czerwiec  2021

Organizatorzy:

  • Instytut Historii i Kultury Żydowskiej im. Szymona Dubnova w Lipsku
  • Uniwersytet Lipski
  • Instytut Badań Literackich PAN

Uczestnicy warsztatów będą badali „drugie życie” żydowskich przedmiotów w Polsce i w Europie Środkowo-Wschodniej od 1945 roku. Skupią się na temacie wzajemnej relacji pomiędzy materialnym i ludzkim światem oraz zbadają zakres generowania emocjonalnej i afektywnej siły oraz jej oddziaływania na jednostki i społeczeństwa. Badacze reprezentujący różne dziedziny i kuratorzy z Muzeum POLIN zajmą się losem i ewolucją prywatnej i komunalnej własności, przedmiotów codziennego użytku, sakralnych pozostałości, artefaktów i obiektów upamiętniających, jak również ich literackimi reprezentacjami i muzealizacją. Dzięki analizie emocjonalnych i afektywnych aspektów powojennych żydowskich rzeczy i prześledzeniu ich zmieniających się znaczeń, percepcji i statusu symbolicznego, warsztaty te oferują wyjątkową przestrzeń do przemyślenia materiału, kulturalnych i psychologicznych następstw Holocaustu. 

Obraz Polaków ratujących Żydów w perspektywie porównawczej. Nauki płynące z Zagłady dla współczesnej Europy

lipiec 2021

Organizatorzy:

  • University College London
  • Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie

Mając na uwadze rosnące wśród naukowców i publiczności zainteresowanie osobami ratującymi Żydów podczas Zagłady, a zarazem coraz liczniejsze przypadki nadużywania historii i wizerunku ratujących w kulturze politycznej, publicznej polityce pamięci i historiografii, podczas tego warsztatu przyjrzymy się temu, jak historia Polaków ratujących Żydów podczas Zagłady była przedstawiana w nauczaniu historii w państwowych placówkach edukacyjnych oraz w treści niezależnych, nie nastawionych na zysk, programów edukacyjnych w muzeach od 1990 r. do czasów współczesnych. Uczestnicy warsztatów będą porównywać przedstawianie ratowników w postkomunistycznej Polsce i innych krajach europejskich (a także w Izraelu), aby zidentyfikować światowe i lokalne (narodowe) trendy oraz podobieństwa i różnice motywów przewodnich i strategii prezentowania ratowników w różnych kontekstach politycznych, kulturowych i historycznych. Warsztat został pomyślany jako sposób na wytworzenie wspólnoty intelektualnej badaczy, edukatorów i kuratorów zaangażowanych w przerzucanie mostów między współczesnymi badaniami nad ratownictwem Żydów a edukacją historyczną na ten temat. 

Poza pustką: nowe perspektywy dla sztetli na pograniczu powojennej Polski, Białorusi i Ukrainy

Lipiec 2021

Organizatorzy:

  • Institute for Advanced Study Berlin
  • Humboldt University Berlin
  • Centre for Anthropological Research on Museums and Heritage

Najznamienitsi eksperci i młodzi badacze żydowskiej historii i pamięci w regionie zebrali się na warsztatach, których celem było zaprezentowanie pierwszych, wstępnych wyników nowatorskich prac badawczych w tej dziedzinie. Podczas spotkań poruszono najistotniejsze kwestie metodologiczne dotyczące wyzwań w badaniu żydowskiej nieobecności (oraz obecności) na pozagładowych i postradzieckich obszarach wiejskich.

Widoczne/niewidoczne: jidysz w bloku socjalistycznym, 1941/44-1991

listopad  2021

Organizatorzy:

  • Columbia University
  • Uniwersytet Wrocławski
  • Wolny Uniwersytet w Berlinie
  • Uniwersytet w Jenie

Historia i rola języka jidysz w krajach bloku komunistycznego po wojnie została zbadana fragmentarycznie i wciąż czeka na wszechstronny opis. Łzawa wizja powojennych losów języka żydowskiego, a w szczególności jidysz „za żelazną kurtyną”, przez długi czas usprawiedliwiała to zaniedbanie. Podczas gdy Hitler zabił czytelników, a Stalin – pisarzy, reszta nielicznych użytkowników jidysz, którzy przeżyli w Europie wschodniej lub ZSRR i zdecydowali się tam pozostać, musiała z czasem asymilować się do rosyjskiego, polskiego lub innych języków dominujących, które funkcjonowały w ich środowisku. Tak przedstawiano tę historię, jednakże przeprowadzane ostatnio ważne badania zaczęły wypełniać wspomnianą lukę Niniejsze warsztaty mają na celu zgromadzenie badaczy-jidyszystów w celu zainicjowania dyskusji o kulturze jidysz – jej sieci znaczeń i ekspresji – oraz symbolicznej, rytualnej, kulturowej i politycznej roli mame-łoszn w krajach komunistycznych od drugiej wojny światowej do rozpadu bloku komunistycznego. 
 

Realizacja warsztatów jest możliwa dzięki wsparciu Taube Philanthropies, William K. Bowes, Jr. Foundation oraz Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny w Polsce.